News-Details

40 onns Uniun da costums Mustér

16.04.2019

Ei para che la cultura populara hagi bravamein da sbatter cugl individualissem dil temps. Nus selamentein pruamein ch’ei cuori nuot e ch’ei marschi ina cagna en nos vitgs. Paucs sedamondan tgei ch’ei sappien contribuir per midar enzatgei vid quei svilup. Ferton festiveschan nossas uniuns giubileums centenars e meins vegls e ston temer e sbatter per lur avegnir perquei ch’il substrat giuvenil va cul temps a piarder. L’Uniun da costums da Mustér festivescha uonn siu 40avel natalezi e sto cun caschun da quei giubileum far patratgs davart siu avegnir.

Fundaziun dall’uniun

Per la vigelgia da Nossadunna d’uost igl onn 1979 ein 27 persunas – 15 dunnas e 12 umens – s’entupadas ella sala dil Hotel Sax per fundar l’Uniun da costums Mustér. Ei existeva lu aunc in’uniun a Breil ch’haveva da gliez temps bien num e bien success. Gia havevan ils emprems exercezis giu liug e saltunzas e saltunzs eran sepresentai per l’emprema gada per la fiasta digl 1. d’ost 1979 avon halla a Cons cun las empremas producziuns. Ils 14 d’uost 1979 ha la radunonza da fundaziun eligiu sco emprema presidenta Giuseppa Hosang, sco actuar Giusep Truaisch e sco cassier Franz Flepp. Sco revisurs da quen ein Laurenzia Schnoz ed Ignaz Deflorin-Spescha vegni eligi. Ignaz sco capavel um dallas finanzas ei staus fideivels a siu uffeci entochen oz. Ermelinda Casanova ha surpriu igl uffeci da mussadra ed ha adempliu quell’incarica cun bravura e bia pazienzia duront 25 onns. Aschia che l’actuala mussadra Heike Levy astga festivar a caschun dil giubileum da 40 onns dall’uniun siu giubileum da 15 onns mussadra.

Bia lavur e stenta
Tgei ch’ei vul dir esser mussadra, dirigent ni era trenader d’in’uniun san probabel mo quels giudicar ch’han sez exequiu ni exequeschan ina tala funcziun. Saver acceptar las lunas da commembras e commembers, sentir tgei ch’ei pusseivel e da tgei ch’ins lai meglier la detta, senza las numerusas uras da preparaziun a casa. Bia stenta e lavur che gaudan buc adina la duida accoglientscha davart commembers e commembras. A tuttas persunas ch’adempleschan quell’incarica – bia gadas per pauc dapli ch’in Dieus paghi – duront onns seigi engraziau cheu grondamein per lur nunstunclenteivla lavur.

In’activitad remarcabla
El decuors dils onns ha l’uniun sviluppau in’activitad remarcabla. Aschia ha l’u niun priu part da differentas sentupadas da costum europeanas, denter auter a Vienna, Antwerpen e Martigni. L’uniun ha el decuors da quels onns priu part da tuttas fiastas da costums federalas ed allas fiastas dad Unspunnen ad Interlaken. E l’uniun ha darar schau la vischnaunca a mesa via cura ch’ella ei vegnida dumandada da segidar en ina fuorma u l’autra. L’uniun da costums embellescha min tg’onn differentas fiastas ecclesiaticas cun sia preschientscha. Las 27 persunas digl onn 1979 ein el decuors dils onns vegnidas dil meins. Dallas persunas ch’ein stadas presentas a caschun dalla fundaziun fan «mo» pli quater persunas part activamein dall’uniun. Dils commembers e dallas commembras fundaturas han tschun commembers e commembras bandunau il terrester. Pliras commembras ein stadas fideivlas a noss’uniun aschi ditg che la sanadad ha lubiu quei ad ellas, ed ellas segidan aunc oz cun l’uniun a caschun d’occurrenzas sco lur forzas lubeschan quei.

Spieghel da vegliadetgna

Actualmein fan 14 persunas, 11 dunnas e treis umens activamein part dall’uniun. Quater persunas ein pli giuvnas che 60 onns. Il spieghel da vegliadetgna da noss’uniun ei identics cun quel dall’uniun cantunala. Ferton che numerusas gruppas d’affons naven da Poschiavo entochen a Mustér schavan ils 1980 e 90 presupponer in bien futur per las uniuns da costums ei il diember da gruppas d’affons sereducius sin duas gruppas, ina ella Regiun Valrein e l’autra en Purtenza. Ina retscherca actuala dall’uniun cantunala lai presupponer pauc bien pigl avegnir dallas gruppas da costums el cantun Grischun. Da 419 commembers e commembras
ein:
9 persunas pli giuvnas che 20 onns
45 persunas sesanflan denter 20 e 40 onns
116 persunas denter 40 e 60 onns
212 persunas denter 60 ed 80 onns
e 37 persunas han survargau ils 80.

Tgira dil sault popular
Ferton ch’igl ei en auters cantuns usitau che las uniuns da costums tgiran era il cant popular tgiran las uniuns el cantun Grischun sulettamein il sault popular. Da 21 uniuns ein aunc 11 uniuns activas sil sectur dil sault popular. En Surselva existan aunc duas uniuns activas, ina a Glion ed ina a Mustér. La gruppa da Val Sogn Pieder tgira sulettamein il costum. La gruppa da Glion rimna gia oz commembers commembras naven dalla Lumnezia e Val Sogn Pieder entochen a Domat. L’uniun da Mustér actualmein naven da Tujetsch entochen Sursaissa.

La fiasta da giubileum
En vesta a quellas perspectivas pudess ins catschar il tgau el sablun. L’Uniun da costums Mustér vul denton cuntrari regurdar e giubilar cun ina mudesta fiasta ch’ha liug la dumengia, ils 26 da matg 2019 suentermiezdi en halla Cons cun in suentermiezdi da sault. Tut quels ch’han plascher d’alzar la comba el tact dalla musica populara ed auters tuns ein envidai a quella fiasta. Cun la capella Bündner Ländlermix sut l’egida digl enconuschent musicist Bruno Brot havein nus envidau ina dallas enconuschentas e modernas musicas popularas da nies cantun per embellir nossa fiasta. Cun quella caschun lessel jeu animar in e scadin da separticipar regularmein e fideivlamein ad ina u l’autra uniun culturala ni sportiva per cheutras contri buir sez agl agen beinstar ed a quel da nossas cuminonzas.