News-Details

En treis jamnas ei premiera

06.05.2019

DA HANS HUONDER / ANR

D’Anceinza, ils 30 da matg 2019 ei premiera dil teater el liber «La stria da Dentervals» a
Mustér.
La sonda vargada ha l’equipa da teater exercitau l’emprema ga a S. Gada el liug dallas diesch presentaziuns. Il liug eligiu dils responsabels per quei project cun in preventiv da 420 000 francs ei sco fatgs per in drama historic. La culissa cun la veglia baselgia da s. Gada el funs porscha in’atmosfera idillica e vera mein particulara per in toc che sefatschenta dil temps avon rodund 400 onns. Lu vegnevan persunas – surtut dunnas – suspectadas da far striegn. Senza motivs concrets vegnevan las strias sentenziadas alla mort. Il regissur René Schnoz ha inscenau il toc screts digl autur medelin Hubert Giger. Biebein 30 acturas, acturs e statists presentan il toc, secapescha en vestgadira e cun utensils da gliez temps. Las rollas principalas vegnan giugadas dils acturs professiunals Marina Blumenthal e David Flepp.

En rodund treis jamnas ei la premiera dil teater el liber «La stria da Dentervals» a Mustér. La sonda ein las acturas ed ils acturs s’entupai per l’emprema ga ad in exercezi a S. Gada el liug dallas presentaziuns. Parallelmein han era las lavurs per l’infrastructura entschiet. Il project che l’Uniun Dentervals ha lantschau ei buca mo cumbinaus cun gronds cuosts, mobein era cun bia lavur e buc il davos era cun resca che l’aura savess far capriolas. Tier in teater el liber san e ston ins denton viver cun l’aura. Il project ei calculaus cun cuosts da 420 000 francs. Tenor il president Gion Hosang ei la prevendita marschada entochen uss aschia sco quei ch’ins ha spitgau. Rodund la mesadad dils 2700 bigliets ein vendi, vul dir mintgina dallas diesch presentaziuns ei vendida ora per la mesadad. Las empremas lavurs vid l’infrastructura ein fatgas, las parts principalas vegnan eri gidas las proximas duas jamnas. En special setracta ei dalla tribuna cun ina lunghezia da bunamein 20 meters e plaz per 270 persunas. Lu ha ei denton era num procurar per l’infrastructura da basa sco per exempel lingias d’electricitad.

L’emprema ga el liug
La sonda vargada ei l’entir’equipa d’acturas, acturs, statists, reschia e gidonters s’entupada l’emprema ga a S. Gada el liug nua che las diesch presentaziuns han liug. Igl ei in liug magnific, buc il pli davos cun la baselgia da s. Gada – ch’ei rodund 900 onns veglia – sco culissa. La tribuna pils aspectaturs vegn erigida cun vesta enviers la baselgia. Cheu en quei liug vegn fatg in viadi anavos ella historia, il temps avon rodund 400 onns, cura che las autoritads giudizialas prendevan lur sentenzias per part sin fundament da supposiziuns e senza arguments concrets. Strias e striuns eran persunas che purtavan discletg, eran l’empudientscha sch’igl ansiel carpava ni sche la lavina ve gneva a val. Il regissur René Schnoz dat al toc ina dinamica extraordinaria: «Jeu sefatschentel dapi biars onns dallas strias ed haiel era giu la caschun da giugar ina scena en in toc davart Anna Göldi.» Ils co stums che vegnan purtai dallas acturas e dils acturs ein el stil da lezzas uras ed aschia sedat in maletg relativamein autentic dil temps dallas strias. Dalla partida sco actur ella rolla d’in derschader ei dil reminent era igl autur dil toc «La stria da Dentervals», Hubert Giger da Platta en Val Medel.

Scenas che fan impressiun
Per quei teater el liber ein ils organisaturs sedecidi d’engaschar era dus acturs professiunals. La rolla dall’Onna pintga vegn giugada da Marina Blumenthal e quella dil mistral da David Flepp. Sper els ein rodund 30 acturas ed acturs laics, affons e statists da Mustér e contuorn da veser en quei drama che pertucca ina dunna senza cuolpa. Las scenas vegnan cumbinadas cun musica e raquens dalla musicista indigena Ursina Giger. Cun cumposiziuns mistic-melanconicas sutlingiescha ella l’atmosfera plein tensiun e tragica. Per visitadras e visitaders ch’ein buca da lungatg romontsch dat ella entginas explicaziuns avon mintga scena. Las presentaziuns vegnan dil reminent cumbinadas cun brunchs e tscheinas cun spisas ord il 17avel e 18avel tschentaner. Quei ei pusseivel da nezegiar sin empustaziun. Suenter las presentaziuns vegn dau allas visitadras ed als visitaders la caschun da star da cumpignia ella tenda da fiasta.

L’Onna vegn suspectada
Il toc «La stria da Dentervals» sebasa sin in roman historic digl autur Hubert Giger. En quel raquenta el la historia d’ina dunna persequitada e la finfinala sentenziada. Igl ei in da biars exempels da pli baul co strias vegnevan «inventadas«, persequitadas e la finfinala condemnadas alla mort. Ils habitonts dil vitg da Dentervals fan quitaus e famas sederasan ch’ei savessi era dar denter els strias. Prest vegn l’Onna pintga suspectada. Eis ei buc adina puspei capitau ad ella caussas misteriusas? Raccoltas miserablas, malsognas, schitgiras, gats ners ed autras caussas misteriusas che savessen haver in connex cun l’Onna. Per siu cudisch ha Hubert Giger priu igl exempel d’in process en Surselva il 17avel tschentaner. Il cudisch ei cumparius 2011 ella Chasa Editura Rumantscha. La secunda ediziun datescha dil 2014.