News-Details

«Ils pli buns plaids», poesia d’Augustin Manetsch (1939–2006)

11.09.2019

da Linus Maissen, anteriur collega dil scalem superiur da Mustér

Regalar al concarstgaun in bien plaid, in surrir, in’egliada, in’attenziun, in mument ei ieli per el, mo era per sesez. Aschia veva Augustin Manetsch ina speciala disa en scola. Stueva el duront l’instrucziun communicar enzatgei ad in ni ad ina collega sche tarmetteva el in scolar/ina scolara. Siu messadi era denton adina vestgius d’entgins plaids cun in patratg filosofic ni proverbi, cun ina cuorta sentenzia, cun in verset d’in calender, cun ina notizia sur d’in sogn ni d’in eveniment actual. Aschia fageva Augustin sper la communicaziun adina puspei ina punt tier siu/sia collega, tiel mintgadi, tiel pensum pedagog ed educativ dalla scola. Ei deva ina relaziun. Numerus da quels patratgs, da quellas ponderaziuns ch’occupavan scolast secundar Augustin Manetsch che festivass oz, ils 11 da settember siu otgontavel natalezi ha el formulau cun fina plema en plunas poesias ch’ein vegnidas cumponidas per canzuns religiusas ni profanas. Biaras sesanflan aunc en in truchet che vegn forsa aviarts in di. Cun la poesia che suonda plidenta Augustin nus directamein, tschenta damondas, animescha, gie schizun admonescha nus. El less che nus seigien buc indifferents, passivs – muntatuttina sco el scheva – mobein che nus pondereschien sezs tgei posiziun prender – buca surschar als auters. Augustin careza siu lungatg ed el vul che quel vivi! Quater rudials contempla el en sia poesia ed emprova da sensibilisar e d’animar nus. Lein tedlar ils quater rudials da plaids: ils perderts, ils pli novs, ils maltschecs, ils pli buns! La descripziun dils plaids perderts e maltschecs sa el exprimer cun duas cuortas strofas. Igl ei clar: nudar ils perderts cun letras dad aur, nudar els en gross cudischs – ils maltschecs perencunter rebatter, buca pronunziar els, gie quescher. Ils plaids novs perencunter ein per el da grond’impurtonza. Quels ston ora el pievel, perquei accentuescha el: Scrivi els sil zenn grond, vendi els – els ston en mintga stiva, mo cun in arcun da plaids novs en tut las spartas sa nies lungatg viver ed exister vinavon. Ils buns ein quels ch’enriheschan ed embelleschan nossa veta, la convivenza, quels ch’arvan nies cor, quels che construeschan ina relaziun – quels stuein nus mantener, tgirar! Plaids ein ambassadurs – in regal gratuit pil concarstgaun, per nies rudi!


Ils pli buns plaids

Tgei lein nus far culs plaids perderts.
Scriver els en gross cudischs.
Prendel vus tenta spir dad aur.
Scrivi els en gross cudischs.
Tgei lein nus far culs plaids pli novs.
Scrivi els sil zenn grond.
E veis Vus buc in zenn grond,
sche mei cun els sin fiera.
Vendi po els, vendi,
els ston en mintga stiva.
Mirei, gl’ei tut che cumpra.
Tgei leis Vus far cun plaids maltschecs.
Sch’ei po, ston ins rebatter.
Po el buc, sche san ins quescher.
Tgei leis Vus far cun plaids.
Arvei la stiva biala.
La stiva biala da Vies cor.
Dei leu plaz ad el meglier plaz.
Ils pli buns plaids, els s’audan,
els s’audan en Vies cor.
Mei buc cun els sin fiera.

Nossadunna settember 1992
Augustin Manetsch