Beinvegni tier la Pleiv S. Gions Mustér

Communicaziun
Muort sanaziun dil tuchiez sa vegnir tuccau las proximas jamnas mo cun in zenn. Medemamein funcziunescha l'ura sin clutger buc. Nus sperein cun Vossa capientscha.

Informaziun davart la sanaziun dil tuchiez
Dapi 1914 ha la pleiv buc fatg grondas investiziuns el tuchiez, excepiu l'electrificaziun da quel. Suenter 100 onns eis ei usit ch'ils zenns vegnan menai per che battagls ed ils martials dall'ura petgien buc trasora silla medema part dil zenn e donegeschien quel.
Cunquei che l'ura caschuna gia dapi onns problems ed il tuchiez ha savens reparaturas, ha la suprastonza dalla pleiv proponiu allas parochianas ed als parochians da far ina sanaziun da rudien. Ella davosa radunonza generala ei il credit vegnius approbaus, aschia che nus havein saviu surdar las lavurs. Lavurs specialisadas vegnan fatgas entras la firma Jakob Muri da Sursee, parts dallas installaziuns electricas entras la firma indigena aurax sa. Actualmein ein ils zenns pendi giu dils giuvs e quels sesanflan en remadura. Era ils battagls vegnan remediai aschia ch'il tuchiez daventa silsuenter pli loms. L'intonaziun dils zenns resta la medema.
L'ura survegn in niev receptur da signal DCF che procura che quella mondi adina silla secunda exact. Cunquei ch'ils zenns ein allontanai dils giuvs dat la revisiun era la pusseivladad da far reparaturas vid il caset dils zenns.
Cun agid d'in secund credit vegn la pégna da 1956 adattada als basegns e renovada. Finamira ei suenter da ver dapli confort en baselgia, senza far donn agl intern da quella. Il scaldament vegn colligiaus cul tuchiez aschia che quel scaulda mo pli cu igl ei survetsch divin.


Ord la historia
La Pleiv da Mustér sa presentar a nossas vischinas e vischins da Mustér e digl entir mund ina gronda part sur dalla pleiv Sogn Gions sco era dallas baselgias e capluttas da Mustér. Igl onn 1261 intervegnin nus per l’empremagada d’in «Dominus presbiter Federicus in campo sancti Johannes». Varga 170 onns han paders caputschins da Brescia pastorau la pleiv da Sogn Gions (1648–1817). Allura han pusspei paders benedictins e plevons da nossa cuntrada surpriu la pastoraziun. Pliras gadas ei la baselgia vegnida restaurada. Igl onn 1640 eis ella vegnida scarpada giu tochen alla part giudem dil clutger e vegnida remplazzada entras il baghetg hodiern gotic tardiv-baroc. 1799 han ils francos arsentau la baselgia e destruiu ella diltuttafatg. El 18avel e 19avel tschentar ha il zenn grond dau bia da discussiunar. Quels 6 zenns ella baselgia da s. Gions han teniu e surviviu entochen il horribel barschament dils 6 da matg 1799 entras ils franzos, nua che la baselgia ensemblamein cun ses zenns ein daventai in'unfrenda dallas flommas. Igl onn 1821 ein 4 zenns vegni culai da Gion Battesta Monzini da Bergamo en il santeri da maun sura encunter Cons. La baselgia parochiala ei restada duront biars onns (ca. 1700) liug da pelegrinadi. Pader caputschin Fioriano da Brescia ha schau entagliar da Johann Ritz ina Mater Dolorosa, la quala el vestgescha cun custeivla paramenta e tschenta quella en baselgia parochiala. Sias preits eran gia suenter 10 onns curcladas vi cun varga 200 tablas votivas. Cheu duevan affons naschi morts puspei daventar vivs e vegnir battegiai, sinaquei ch’els – puspei morts – vegnien enta parvis. En Surselva ha la claustra giu gronda influenza e segir era gidau a crear novs usits, sco era biaras processiuns. Ils rituals dallas singulas processiuns han ins surschau culs onns allas pleivs ed allas isonzas popularas. Da tut las processiuns che la pleiv practicava dapli baul ha ella aunc salvau tschun. La processiun da Sogn Gion Battesta ei la suletta processiun cun parada che vegn festivada en baselgia parochiala. Fuss l’invasiun dils franzos digl onn 1799 buca stada, savessan las cronicas veglias senza dubi vegnir relatar aunc dapli. Nuotatonmeins savein nus che nos antenats han buca schau breigia en l’erecziun da baselgias e capluttas. Tgei immens sacrifecis han els bein stuiu purtar lu.
Pleiv Sogn Gions Mustér

Fontaunas: Ord il cudisch «Baselgias e capluttas da Mustér», cudisch da «Disentis/Mustér», «Das Mirakelbuch von Disentis» da Felici Maissen, Archiv parochial, archiv dalla vischnaunca da Mustér,Tarcisi Hendry Fotografias: Fridolin Decurtins, sur Alexi Manetsch, Bernhard Petschen, Thomas Petschen, Augustin Manetsch, Lothar Bearth, Hans Wetzel, Gion Tenner, Laurenzia Cajacob, Gion Hosang, La Quotidiana e biars auters.