News-Details

«Mischeida da temas e discussiun ei secumprovada»

17.01.2020

DA HANS HUONDER / FMR

Las muntognas ein aschidadir ina fontauna d’energia e leu duein era discussiuns davart siu avegnir vegnir menadas. Culs Dis da discussiun davart la perscrutaziun d’energia a Mustér ha la Fundaziun Alpenforce scaffiu avon quater onns ina plattafuorma da scuntrada internaziunala che tegn quen da quei principi. «Ils dis d’energia ein signai da lur liug d’organisaziun Mustér e la dimora en claustra. L’acceptanza da discutar temas d’energia en in tal contuorn ei fetg gronda. Igl ambient – era cul center da clausura e congress dalla claustra – porscha in’atmosfera ch’ins astga numnar «Spirit of Disentis ». La cumbinaziun da referats scientifics cun discussiuns, mo era ina part publica, ei secumprovada cumpleinamein», di Ivo Schillig, il cau dall’organisaziun da quels dis e vicepresident dalla fundaziun. Culla part publica sa la populaziun vegnir involvida els dis da discussiun, quei ch’ei secumprovau. Da niev ha liug uonn agl arranschament che cuoza da mesjamna entochen sonda proxima ina presentaziun da «Posters» e «Start-up». En quei connex san interpresas ambiziunadas e giuvens scienziai presentar lur ideas. Rodund 100 persunas separticipeschan uonn als dis, denter auter specialists d’energia dalla China e Russia. La gronda part deriva dalla Svizra, Tiaratudestga ed Austria. «Biars participonts ein perscrutaders activs a scolas aultas. Mo lu ein era representants d’interpresas, d’administraziuns e dalla politica dalla partida. Da niev separticipeschan uonn era dus piuniers cun ideas da fatschenta da «Star-up» cun projects davart l’energia da vent», di Schillig. La Fundaziun Alpenforce ch’organisescha ils dis ei vegnida fundada avon rodund sis onns.  Ella vegn presidiada da Nadja Germann ch’ei engaschada tier l’Associaziun dallas interpresas d’electricitad dalla Svizra (VSE). Al cussegl da fundaziun appartegnan persunas ord differentas branschas.

Temas cun buna resonanza
Ils davos onns ha la producziun d’energia futura procurau per discussiuns intensivas, era en Svizra. Tgei han ils dis d’energia a Mustér saviu contribuir a quellas? «Grazia a quels han differents temas saviu vegnir discutai pli intensivamein e fructificai cun aspects essenzials da differentas gruppas d’interess. In exempel concret ein ils dis da discussiun d’energia da stad dall’Alpenforce. In dils temas discutai a Mustér davart la producziun da 12 tw/uras cun indrezs da fotovoltaica ella muntogna ei vegnius profundaus ad in arranschament dalla Scola politecnica federala. L’idea da producir energia cun fotovoltaica ellas muntognas per reducir ils temps d’unviern cun pauca energia vegn persequitada vinavon», declara Schillig. Alpenforce s’engascha en favur d’ulteriuras scuntradas da discussiun davart l’energia digl avegnir. Medemamein eis ella s’engaschada en favur dalla fundaziun digl institut «Culturas dallas Alps» d’Ursera all’Universitad da Lucerna.

«Energia e turissem»
Igl arranschament public dad uonn – la gievgia suentermiezdi – tematisescha l’energia ed il turissem. Treis specialists da quei sectur vegnan a s’exprimer, respectivamein a presentar lur pugn da vesta da quei sectur. El center stattan damondas co l’impurtonza dall’energia e co il sistem d’energia san vegnir adattai a dapli efficienza ed ecologia. Medemamein vegn dis cutau davart la rolla che l’infrastructura turistica gioga en connex culla midada d’energia e la protecziun dil clima. «A quella conferenza vegn mussau co aua, sulegl e vent savessen vegnir nezegiai per in sistem d’energia regenerabla en Svizra ni sche las finamiras duein vegnir contonschidas cun taglias ni commerci d’emissiuns per aschia contonscher in niev standard en favur dil clima», di Schillig.

Differents projects

Ella part su dalla Surselva ei la fundaziun Alpenforce engaschada en treis projects. El rom dil project hidrogen per la midada dil clima vegn intercuretg en collaboraziun cun la Scol’aulta professiunala Grischun schebein igl ei pusseivel da neze giar cellas da carburont pil baghetg niev ad Acla da Fontauna a Mustér. Plinavon sefatschenta la fundaziun dalla damonda schebein pigns indrezs per la producziun da biogas en menaschis purils secunvegn sco era d’in project regiunal d’utilisaziun da massa da bio bletscha. Medemamein examinescha la fundaziun vinavon il potenzial d’indrezs da fotovoltaica en muntogna. Alpenforce sustegn era la realisaziun digl institut «Culturas dallas Alps» dall’Universitad da Lucerna. Ils 29 da fevrer 2020 duei quel vegnir aviarts ufficialmein ad Altdorf.

Dis da discussiun davart la perscrutaziun d’energia a Mustér

Ils dis d’energia en claustra a Mustér han liug da mesjamna, ils 22 da schaner entochen venderdis, ils 24 da schaner 2020. Duront quels dis refereschan specialists d’energia davart differents temas. Ils referats vegnan mintgamai cumpletai cun discussiuns. La gievgia suentermiezdi envidan ils organisaturs danovamein ad in arranschament public. Quel entscheiva allas 14.00 ella Sala Peter Kaiser e sefatschenta dil tema «Energia e turissem – novas perspectivas ». Suenter ils referats dad Aurelia Kogler dalla Scol’aulta professiunala Grischun, Peter Kuhn dad Edelweissengelberg GmbH e Martin Hug, commember dalla direcziun dalla Gruppa Arena Alva SA, suonda ina discussiun al podi culs referents sco era cun Rudolf Büchi, sviluppader regiunal dalla Surselva e Raphael Krucker, CEO dad Andermatt Swiss Alps. In e scadin sa assister als differents arranschaments senza preannunzia, era alla scuntrada publica la gievgia suentermiezdi.

 

Ivo Schillig ei vicepresident e meinafatschenta dalla Fundaziun Alpenforce.

FOTO H. HUONDER