News-Details

Fatschada dil sid en nova splendur

14.07.2017

Dapi bunamein treis onns zuppavan palancaus la fatschada dil sid dalla baselgia
claustrala. Quei per motivs da restauraziun e buc il davos era da segirtad. In maletg che s’auda ussa tiel vargau, pertgei la fatschada dil sid culs clutgers prominents ei restaurada a fin e resplenda en nova tarlischur.

«Finalmein ein quels palancaus naven», han ils responsabels per la restauraziun dalla claustra declarau ier a caschun d’ina informaziun per ils representants dils mieds da massa. Gia igl atun 2014 eran ils palancaus dalla fatschada dil sid dalla baselgia da s. Martin dalla claustra a Mustér vegni tschentai. D’ina vart sco schurmetg encunter parts dalla ligiadira che pudevan curdar giuado e dall’autra vart per che la restauraziun possi entscheiver il 2016. Dus onns e miez ei la fatschada stada cuvretga e puntualmein per la fiasta da s. Placi eis ella semussada als hosps e pelegrins en sia entira bellezia. Per la restauraziun dalla fatschada dil sid – ch’ei vegnida calculada cun 2,3 milliuns francs, separticipeschan cantun e confederaziun cun mintgamai 400 000 francs. La part restonta ei garantida cun donaziuns. Ils cuosts totals per la restauraziun dil sanctuari ein calculai cun rodund 15 milliuns francs. Tenor la claustra ein las activitads da recaltgar daners stadas encorunadas cun dabia success, empau pli vess mondi ei d’anflar donaturs pils struschamein dus milliuns che maunchien aunc il mument.

(anr/sr) La fatschada dil sid dalla baselgia da s. Martin dalla claustra a Mustér cun sias duas tuors prominentas ei restaurada a fin e semuossa puspei en tut sia bellezia. Actualmein vegnan las fatschadas digl ost e dil nord restauradas e l’entschatta da l’auter onn duei vegnir entschiet culla restauraziun interna dalla baselgia claustrala che duei esser terminada il 2019 per la fiasta da s. Martin. Suenter ch’ella ei stada zuppada dus onns e miez ei la vesta silla fassada dalla baselgia claustrala barocca cun sias frescas e ses ornaments puspei libra. Puntualmein silla fiasta da s. Placi ei l’emprema etappa da restauraziun dalla baselgia da s. Martin stada terminada e la fatschada dil sid cun sias tuors marcantas – in monument caracteristic – resplenda danovamein en tut sia bellezia. Buc il davos era grazia al sustegn finanzial generus dalla segirada Helvetia.

Mesira d’urgenza per monument cultural


Ier han ils patruns da construcziun envidau ils representants dils mieds da massa ad ina informaziun davart las lavurs da restauraziun dalla baselgia claustrala e sco igl ei vegniu sincerau da pliras varts ha l’emprema etappa – la restauraziun dalla fatschada dil sid – saviu vegnir exequida cun success. Ussa san ils pelegrins puspei selegrar d’in bi aspect e ston era buca temer da survegnir in toc dalla ligiadira giu pil tgau. Avon la restauraziun fuv’ei numnadamein daventau prigulus e quei ei era vegniu constatau duront las examinaziuns dalla fatschada el rom dil project da restaurar la baselgia. La fin dil 2014 han quellas examinaziuns purtau alla glisch sfendaglias el mir, parts libras e malsegiras dalla ligiadira e la sperdita da substanza da baghegiar historica smanatschava. Tenor Simon Berger – il cau dalla Tgira da monuments dil cantun Grischun – ei quella situaziun stada il motiv da valetar la restauraziun da quella fassada sco mesira d’urgenza. Quella valetaziun hagi fatg dil project in cass d’urgenza ton ord vesta finanziala sco era dalla planisaziun. Aschia seigi il project dalla fassada dil sid vegnius separaus digl entir project pil subvenziunament. Corrispundentamein spert hagien regenza e cantun saviu conceder ina cumpart alla finanziaziun dil project.  L’urgenza e la valetaziun dalla claustra da Mustér sco monument cultural hagien era possibilitau da dumandar la confederaziun per agid finanzial. A quella damonda ei vegniu dau suatientscha ladinamein e pil project dalla fatschada dil sid ch’ei calculaus cun 2,3 milliuns francs han confederazun e cantun concediu la summa dad 800 000 francs. Damai ch’igl ei reussiu alla claustra d’anflar donaturs privats duront il temps corrispundent ha saviu vegnir entschiet l’entschatta digl onn vargau cullas mesiras d’urgenza vid la fassada dil sid, pia in onn avon che previu.

Cun pelegna da pors selvadis e vadials

In impurtont donatur dil sectur privat ei la segirada Helvetia che ha susteniu generusamein
la restauraziun dallas capellinas dallas tuors ed octogons dalla baselgia claustrala. Las cruschs e ruclas sillas tuors ein vegnidas deliberadas dalla ruina e suleradas da niev. En ina dallas ruclas sesanflan uss in tschuat messadis sco cartas cun salids, in rapport dalla sanaziun ed auters documents deponi per las generaziuns vegnentas che saneschan en biars onns forsa puspei la baselgia s. Martin. Cul project per la restauraziun dalla baselgia da s. Martin ei il biro d’architectura specialisau Schmid Krieger SA da Lucerna vegnius incumbensaus. Sco Matthias Schmid, igl architect e menader dil project, ha declarau ier ha la restauraziun dalla fatschada dil sid purtau cun ella enzacontas sfidas pertuccont planisaziun e
la lavur dils mistergners. Ei seigi stau necessari d’anflar mistergners ch’enconuschien las materialias che vegnien duvradas per in baghetg aschi vegl. Sin material vegl sappien ins numnadamein buca luvrar cun materialias modernas. La maulta da caltschina per la ligiadira dalla fassada ei per exempel vegnida mischedada a maun ed el liug. Per che la ligiadira tegni a moda optimala sils mirs ei vegniu aschuntau tut tenor rasada pelegna da pors selvadis ni vadials. Damai che bunamein l’entira ligiadira da quella fassada ha stuiu vegnir remplazzada ha ei era duvrau ina nova coluraziun. Per anflar optimals tuns da colur ein ils responsabels sebasai silla coluraziun dalla davosa restauraziun dils onns 1950. Ton sco pusseivel ein mistergners e fatschentas da baghegiar localas vegni integrai el project. Tenor Schmid ha ei duvrau specialists per exequir las lavurs vid las frescas. La pictura cul mantel da schurmetg ha igl emprem stuiu vegnir francada e fixada sil funs e cu quei ei stau gartegiau han ils restauraturs saviu entscheiver a retuschar e remplazzar las parts che muncavan. Las fatschas che muncavan ein vegnidas remplazzadas cun novas e perfin igl avat Vigeli ed igl avat emeritau Daniel ein stai model. Ei vala pia la peina da mirar pli exact, forsa perfin cun agid dil perspectiv.