News-Details

Indrezs d’energia segnan pli e pli il maletg dil vitg

27.09.2017

DA HANS HUONDER / ANR

Il sulegl furnescha bia energia sin tiara e dapi entgins onns vegn empruau da nezegiar meglier quella, per exempel cun indrezs da fotovoltaica ni termica. Leutier vegnan denton era las pusseivladads che seporschan cul vent. Tut quellas ein denton era cumbinadas cun indrezs che san sut circumstanzias engrevegiar il maletg dil vitg ni esser in prighel per animals. Dacuort ha la vischnaunca da Mustér decretau ina zona da planisaziun, sebasond sin la lescha davart la planisaziun dil territori dil cantun Grischun. Quella pertucca igl entir intschess communal. El rom dalla planisaziun locala ha quella la finamira d’examinar las prescripziuns per stabiliments independents per la producziun d’energia alternativa, per exempel cun agid da vent ni sulegl. Aschilunsch ch’ei dat negins recuors encunter quella va ella en vigur ed ei valeivla per dus onns. Il motiv per quella zona ei ina damonda per installar en in curtgin ina «smartflower». Quei ei ina petga cun elements da collecturs movibels. Cun la glisch, respectivamein l’irradiaziun dil sulegl sesarvan quels e fuorman allura ina gronda roda, ni era flur cun ina diameter d’entochen tschun meters. Quella flur semova tenor il sulegl e nezegia aschia optimalmein la glisch per producir energia electrica. La notg ei la flur serrada.


Reponderar las pusseivladads
«En sesez lubescha la lescha da planisaziun federala dètg bia, per exempel era quei che pertucca l’installaziun da collecturs», di Ervin Maissen, responsabel per l’infrastructura tier la vischnaunca a Mustér. Excepziuns fa ella per exempel en connex cun baghetgs protegi ni el rom da plans da formaziun. En connex cun la damonda che la vischnaunca ha obteniu per installar ina «smartflower» en in curtgin han las autoritads decidiu da reponderar empau pli detagliadamein la strategia futura per lubir tals indrezs. «Nus essan sedumandai co nus lein tractar egl avegnir quels indrezs, pertgei ei dat adina puspei novs. Nus havessen giu la pusseivladad da snegar ni semplamein lubir la damonda. La finfinala essan nus sedecidi per ina zona da planisaziun sur igl entir intschess communal e far igl emprem las ponderaziuns en tgei direcziun che nus lein ir futuramein», declara Maissen. In na alla damonda havess saviu caschunar liungas discussiuns giuridicas: «Nus essan sedecidi per la via politica e buca la giuridica.»

Collecturs, flurs e rodas
«En connex cun la revisiun dalla planisaziun locala eis ei previu da sefatschentar digl entir spectrum d’indrezs per la producziun d’energia. Ei setracta pia buca mo dalla «smartflower», mobein era per exempel da rodas da vent», di Maissen enviers l’Agentura da novitads rumantscha. Pertuccont ils collecturs per fotovoltaica e termica constatescha el ch’ils possessurs da baghetgs ed installaturs dattan pli e pli gronda breigia d’integrar ils indrezs aschi bein sco pusseivel els edifecis. Concernent quels collecturs ei la situaziun era semidada ils davos onns: «Oz san ins far in’entira ala tetg sco surfatscha per producir energia e negin sefa en quei.» Pils implonts solars han igl Uffeci pil svilup dil territori dil cantun Grischun, igl Uffeci d’energia e da traffic dil cantun Grischun e l’Assicuranza d’edifecis dil Grischun scaffiu in manual cun entginas directivas. Quellas surveschan buc il davos era agl intent d’impedir donns vid ils indrezs, per exempel en temps cun bia neiv. La procedura che la vischnaunca da Mustér fa va en emprema lingia en favur dil maletg dil vitg. Tenor la lescha da planisaziun
dil cantun Grischun han baghetgs ed indrezs d’esser adattai al contuorn. Quei vul denton era dir ch’igl ei buca pusseivel da far tut dapertut: «Nus havein era uclauns cun in status special da protecziun. Leu eis ei pli difficil da lubir baghetgs ni indrezs moderns che van buc exnum a prau cul maletg dil vitg.»