News-Details

L’emprema ga cul Forum Surselva

17.10.2018

La davosa fin d’jamna d’october ha l’endischavla EX liug a Mustér. Cun 85 expositurs ei la participaziun levamein pli bassa ch’avon quater onns. Seteni ein ils organisaturs vid il cuoz da treis dis d’exposiziun. Avon otg onns ein ils organisaturs dall’EX e dall’ILHGA sedecidi da porscher mintga dus onns in’exposiziun da commerci ella regiun: Ina ga a Mustér e l’autra ga a Glion. Aschia ei il turnus da treis onns dall’EX a Mustér curdaus, ussa vegn l’exposiziun arranschada sisum la Surselva mintga quater onns. Gia all’EX14 ein ins allura era sedecidius da scursanir il diember da dis d’exposiziun sin treis ed era quella ga setegn il comite d’organisaziun vid quei cuoz. «La decisiun persuenter ei curdada sin fundament da resuns d’expositurs. Cura che l’EX arveva gia la gievgia era fetg pauca glieud all’exposiziun il venderdis», di la presidenta dil comite d’organisaziun Rita Huonder-Tenner. Uonn arva l’EX in’ura pli tard damai ch’il Forum Surselva vegn arranschaus il venderdis suentermiezdi el Center da sport e cultura a Mustér, leu nua che l’EX ha liug. Da quei forum spetgan ils organisaturs era visitaders: «Nus sperein secapescha ch’il forum hagi in effect positiv sill’EX, vul dir ch’enqual participont resti silsuenter era all’avertura, respectivamein all’exposiziun.»

En nov dis arva la 11avla EX a Mustér sias portas. 85 interpresas – la gronda part dalla regiun – presentan lur products e survetschs. Cumpletada vegn la purschida d’uonn dil Forum Surselva ch’ha liug per l’emprema ga en connex cull’EX. Igl onn 1986 ei l’EX vegnida arranschada per l’emprema ga el Center da sport e cultura a Mustér ed entochen avon otg onns ha ella giu liug mintga treis onns sut il tgamun dall’Uniun da commerci e professiun Mustér. Dall’entschatta enneu eis ella stada ina prestaziun dil commerci en favur dalla regiun. Cun in’exposiziun han las interpresas vuliu mussar lur purschida, mo il medem mument era porscher a vischinas e vischins la caschun da s’entupar e sedivertir. Per quei
motiv ha l’EX adina puspei era purschiu arranschaments specials, sco per exempel ina revista da moda ni lu era acziuns particularas sco il «Frar grond» ni la «Vusch 04». Buna calamita han era las discussiuns al podi giu, sco per exempel igl onn 1992 davart il Spazi economic europeic ni las exposiziuns specialas. Quellas attracziuns ein stadas gronds success. Per quei motiv ein ils organisaturs era sedecidi uonn da porscher entginas novaziuns.

Duront treis dis
Avon quater onns ei l’organisaziun dall’EX sedecidida da scursanir il diember da dis d’exposiziun. Lu ha l’EX numnadamein giu liug per l’emprema ga duront treis dis, vul dir dil venderdis suentermiezdi entochen la dumengia sera. Avon vegneva purschiu quater entochen tschun dis d’exposiziun. «Igl ei stau il giavisch da biars expositurs da concentrar pli fetg il temps d’avertura. Vegneva l’EX aviarta gia la gievgia sera, visitava plitost pauca glieud l’exposiziun il venderdis suentermiezdi», di la presidenta dil comite d’organisaziun Rita Huonder-Tenner. Tonaton di ella era: «Era quella ga vegnin nus a confruntar ils expositurs cun in questiunari e secapescha vegn era il temps d’avertura ad esser in dils temas.» Avon l’avertura dall’EX18 vegn il Forum Surselva organisaus en Sala Fontauna, leu nua ch’igl entir program da rama dall’EX ha liug uonn. Igl ei l’emprema ga ch’il forum ha liug a Mustér. «A
quei forum vegn fetg bia glieud dall’economia e nus sperein secapescha che biars stettien suenter era all’avertura e visetien il venderdis sera l’EX», di Huonder-Tenner.

«Genius» e fiasta d’october

Era uonn ei il comite d’organisaziun dall’EX sedecidius per ina purschida speciala. El rom dalla concurrenza «Genius» han giuvenils saviu inoltrar projects innovativs. Quels vegnan presentai all’EX e silsuenter premiai il schaner en claustra a Mustér. «14 projects ein vegni inoltrai, il dubel da quei che nus havevan quintau. Cun quella purschida lessen nus buca mo animar ils giuvenils d’esser innovativs, mobein era da returnar ella regiun suenter lur studis ella Bassa», puntuescha la presidenta dil comite d’organisaziun. Sper il program da rama en Sala Fontauna cun divertiment e musica, sco era in survetsch divin la dumengia cun avat Vigeli Monn ed in brunch, porscha Gastro Mustér Medel in’ustria en ina tenda denter la Sala Fontauna e la halla plurivalenta. Ina part dalla purschida dils ustiers da Mustér e Medel ei ina «Fiasta d’october» il venderdis sera. Huonder-Tenner quenta era quella ga cun datier da 10 000 visitadras e visitaders. Il record dall’EX datescha digl onn 2007 cun rodund 12 000 entradas. Cun 85 exposituras ed expositurs stat l’EX18 en rama d’avon quater onns. Lu ein 90 interpresas ed organisaziuns separticipadas. Ils megliers onns ha l’EX nudau 110 expositurs. La Viafier retica e la Viafier Matterhorn Gottard offereschan dil reminent viadis a Mustér ed anavos pil prezi dil bigliet sempel.

Differentas attracziuns

Ina ga dapli ei era l’agricultura presenta all’EX, denter auter cun animals manedels. Dasperas astg’il hosp degustar ils products dallas alps dil contuorn. In’atmosfera selvadia spetga sil visitader ella halla da reiver nua ch’ils catschadurs dalla Cadi porschan in stan plein natira. La finamira da quei stan ei d’orientar la populaziun davart igl intent e la finamira dalla catscha. Al stan vegn denter auter era mussau films mess a disposiziun dad RTR ed il venderdis sera vegn ina gruppa da sunacorns a delectar il publicum. Presentas all’EX18 ein era las scolas medias dalla regiun. Lur finamira ei d’orientar la giuventetgna davart las pusseivladads da sescolar ed aschia da scaffir ina buna partenza ella veta professiunala. Quella schanza d’empustir contacts cun giuvenils seporscha secapescha era allas ulteriuras branschas presentas. Cun RTR e La Quotidiana ein las medias bein presentas e rapportan direct dil liug d’exposiziun.

L’EX18 el Center da sport e cultura a Mustér ei aviarta venderdis, ils 26 d’october dallas 17.00
entochen allas 23.00; sonda, ils 27 d’october dallas 11.00 entochen allas 22.00 e dumenga, ils
28 d’october dallas 11.00 entochen allas 18.00.
Informaziuns detagliadas davart l’EX18 sin
www.ex18.ch