News-Details

Baselgia en tarlischur e bellezia singulara

06.11.2019

DA HANS HUONDER / ANR

Sco programmau ed exactamein pil di dil patrun s. Martin sa la baselgia claustrala a Mustér vegnir reconsecrada gliendisdis proxim. Suenter la lavur intensiva e detagliada sepresenta il sanctuari en ina talirschur e bellezia singulara. Igl ei stau l’emprema restauraziun cumpleina dalla baselgia dapi rodund tschien onns. La restauraziun digl extern ed intern dalla baselgia sco era dil contuorn va a fin l’auter onn. La part principala e gronda dil project ei denton terminada e sa vegnir presentada gliendisdis proxim alla publicitad. 16,1 milliuns francs cuosta la restauraziun che ha saviu vegnir finanziada sut l’egida dalla Fundaziun Pro Claustra Mustér en collaboraziun cun in comite da patrunadi e cun sustegn dalla Tgira da monuments dil cantun Grischun e dalla confederaziun. Las lavurs ein succedidas entras interpresas specialisadas, mo lu era fatschentas dil mistregn dalla regiun. Sco quei ch’avat Vigeli Monn di ei la finanziaziun garantida.

Bunamein dus onns

Ils 8 da schaner 2018 ei la baselgia vegnida serrada per che las interpresas sappien sededicar en tutta professiunalitad alla restauraziun. La planisaziun detagliada dalla restauraziun interna era succedida parallelmein cun las lavurs externas ils dus onns avon. Sco quei ch’il responsabel
per l’infrastructura tier la claustra da Mustér, Andreas Issler, di ei la restauraziun interna dalla baselgia allura era stada la part principala digl entir project. Las lavurs da demontar l’infrastructura
interna ein sesplegadas en ina moda e maniera fetg speditiva, aschia ch’ins ha saviu entscheiver strusch in meins pli tard gia cun las empremas lavurs da restauraziun sco talas. In meins pli baul che previu eis ei stau pusseivel da montar il palancau en baselgia. Quel ei staus indispensabels
per ch’il plantschiu su e las fatschadas sappien vegnir restaurai, denter auter secapescha era ils maletgs. Parallelmein ein las lavurs da stabilisar il baghetg succedidas. Sin fundament d’in giudicament dalla statica dil baghetg ei quella mesira en fuorma da traversas d’itschal egl arviul stada indispensabla.

Grondas sfidas

Tier la restauraziun digl altar grond ei sia dimensiun stada la gronda sfida. Cun in’altezia da 13 meters ei negin auter altar el Grischun aschi aults. El decuors dils onns havevan baus da lenna, microorganissems e bulius procurau per donns vid igl altar. Ozildi vegn buca fatg diever pli da mieds chemics per cumbatter tals, mobein priu mesiras per migliurar il clima el baghetg. Cheutras sa vegnir impediu che quels sederasien vinavon. Vegn chemia tonaton en funcziun, lu mo en ina dimensiun fetg restrenschida. Ils altars laterals datai da 1710 e construi da Johann Ritz da Selkingen ein vegni schubergiai. Las midadas ch’eran vegnidas fatgas vid quels suenter il barschament dils 6 da matg 1799 e la renovaziun da 1925/26 ein restadas sco exequidas lu. Parts cun aur donnegiadas ein danovamein vegnidas suleradas. Mesiraziuns dil clima, dil scaldament e dalla ventilaziun han mussau ch’il clima enteifer la baselgia ei fetg equilibraus e bunamein ideals. Il clima cun ina temperatura bassa resta era egl avegnir. Corrispundentamein ei il scaldament vegnius concepius. Il scaldament fa sia funcziun leu nua ch’el vegn effectivamein duvraus. La ventilaziun vegn procurada sco entochen dacheu entras arver las finiastras. In pilotadi central gida ad optimar il clima en baselgia sco era il nez d’energia. Il concept d’illuminaziun tegn quen dalla necessitad dalla glisch, mo lu era dall’architectura. Per quei motiv ein las cazzolas lu era plazzadas en ina moda discreta. El center dallas ponderaziuns digl indrez acustic ein stadas damondas concernent la capientscha da quei che vegn plidau, respectivamein la musica. Per persunas cun impediment d’udida ei vegniu installau in indrez d’inducziun.

Altar ord crap
Avon biebein dus meins ei igl altar vegnius furnius e montaus. Il crap cun ina peisa da siat tonnas ord la cava da marmor a Laas el Vnuost ell’Italia ei vegnius elavuraus tier l’ovra da crap Schmitt a
Herisau. En plira tocca eis el allura vegnius furnius e montaus el sectur sacral dalla baselgia. Creau igl altar ha Kurt Sigrist (75) da Sarnen, in enconuschent artist e sculptur da crap sco era cumpetents ella formaziun interna da baselgias. 1993 ha el gudignau il Premi da cultura dalla Svizra centrala. Igl ei gia la 35avla formaziun d’in chor-baselgia en Svizra ni la Tiaratudestga. Sco quei ch’igl anteriur avat Daniel Schönbächler di ei igl altar a Mustér sia davosa lavur pli gronda en in local sacral. Naven da gliendisdis proxim ei igl altar il center liturgic dil survetsch divin en baselgia claustrala. Las intuiziuns da Sigrist stattan el contrast culla fuorma, las colurs e la glisch dalla baselgia baroca. Il gatter dil chor fuorma vinavon ina leva cesura denter chor e nav. «Quei duei esser aschia, la finfinala setracta ei cheu buca d’ina baselgia parochiala, mobein d’ina baselgia da convent», di igl architect Matthias Schmid. Igl altar da marmor alv dat in accent al spazi dil chor. L’orgla el chor ei vegnida revedida, ferton che l’orgla principala vegn aunc restaurada. Da Tschuncheismas 2020 duess ella vegnir reconsecrada. El teschamber ed ella caplutta dall’Immaculata ei vegniu remplazzau il plantschiu e las preits ein vegnidas refrestgentadas. Il teschamber cun mobiliar da lenn ord il 20avel tschentaner ei vegnius cumpletaus cun ina scaffa. Ella caplutta dall’Immaculata ein altar e confessiunal vegni allontanai. Las reliquias custeivlas ein vegnidas restauradas e cumpletadas cun ina crusch, probablamein ord la fin dil 16avel tschentaner.

Sanau era il contuorn

Ils mirs naturals dalla Gassa Sogn Martin ein vegni cumpletai e rinforzai. Persuenter ei vegniu nezegiau sulettamein crappa ord il contuorn. La via engiuviars tiel parcadi dalla vischnaunca ei vegnida catramada. Cheutras vegn il sectur dalla claustra cunfinaus claramein ed opticamein sin fundament dil material nezegiau per la surfatscha dallas vias. Medemamein ei l’illuminaziun dalla via sco era per la fatschada dils clutgeras vegnida renovada. Dretg sur l’entrada principala ella baselgia ei vegniu fatg in niev parcadi che duei denton vegnir nezegiaus sulettamein
temporarmein en connex cun arranschaments pli gronds.