News-Details

«Dagöt e dagöt fä pötz»

25.02.2020

DAD AUGUSTIN BEELI/FMR
Il gliendisgis endamaun eis ei aunc buca stau clar sch’ei detti il 2020 ina Dertgira nauscha a Mustér. Il prenci tscheiver e sia suita dil tribunal ein tuttina s’entupai ier sera sin plaz scola alla 32avla dertgira tscheivrila. Las Fifferlottas, la musica da tscheiver da Segnas, ei stada involvida egl accident cul palancau ch’ei cupitgaus dumengia endamaun ella halla dil center da sport. Quella gugga ha muncau ier sera alla Dertgira nauscha 2020. All’entschatta ha il prenci tscheiver rendiu attent a quei cass tragic. «Suenter igl accident dad ier havein nus fatg nos patratgs. Nus tuts essan en patratgs tier nos collegas ch’ein cun blessuras el spital. Con spert che tut sa semidar ella veta», ha il prenci manegiau e dau d’entellir ch’ei seigi probabel era el senn dils dus collegas da cuntinuar a far tscheiver. La 32avla Dertgira nauscha ha attratg ina mass’aspectaturs – e la gronda maioritad ha giu ils medems patratgs sco ils protagonists dalla dertgira.

Citau sil plaz Tina e Corsin Bundi
Ils Vagabunds da Tujetsch, la gugga da leuen, ha remplazzau spontanamein las Fifferlottas da Segnas. Ins vesi che la solidaritad seigi gronda denter amitgs dil tscheiver. Il prenci tscheiver sco parsura digl entir tribunal ha lu cumparegliau ina fuortga dil 2020 cun quella ch’ins haveva semtgau avon 400 onns a Dentervals nua ch’ins haveva trauau alla mort ina dunna innocenta. «Nus havein aunc mai truau alla mort enzatgi ch’era innocents e senza cuolpa», ha igl oratur da tscheiver manegiau. Els hagien tractau biars cass, fetg heiclis, ha el detg e zugliau ina liunga rolla giun plaun. Mintga sentenzia seigi nudada, seigi stada gesta e giustificada. Tina e Corsin Bundi ein vegni citai sco emprems avon la dertgira nauscha. Secapescha senza nauschas intenziuns. Il cuntrari: Il prencitscheiver ha nominau els sco emprems commembers d’honur dall’Uniun da tscheiver Mustér. Era il Reto, il narr  ch’accumpogna dapi varga 25 onns il prenci tscheiver, ha retschiert quella  renconuschientscha. Suenter las honoraziuns «ufficialas» ha la Dertgira nauscha instradau las tractandas dil «process». Ella ha retschiert visetas dalla Scandinavia. Che quellas seigien beinvegnidas fuvan buca tuts d’accord. La matta verda dalla Svezia ha rendiu attent ch’ei seigi dad esser consequents. Al FEM a Tavau eis ella stada, leu ha ella denton buc entupau ni Dumeni Columberg ni il Christian da Cuoz. Als presents sin plaz scola ha la dertgira purschiu ina massa da rir. Els han era giu ina massa material a disposiziun. «Dagöt e dagöt fä pötz», ha Greta Garbo, ah, Thunberg, admoniu en siu lungatg mumma.

Vid la fuortga culla stria…globalisaziun

Era in cert Donald ei staus el center digl interess mundial. Denton buca mo persunalitads
globalas ed il clima, il virus chines, ed igl ieli che va a digren, han duvrau temps da far cussegl. Fatgs locals e regiunals, da Mustér, cun Nazi che piarda siu post el spital da Glion pervia dalla CEO, da Sumvitg cul turissem attractiv, grazia al lag e las hettas, da Medel cun in president ch’ei da Mustér ed ina Tabea ch’ei verda. Lu da Tujetsch, cul Röschlin che va: Quei e bia auter ha muentau e divertiu il publicum sil plaz scola. La Dertgira nauscha ei in ventil ch’unescha la populaziun. Gest sco tschei organ da tscheiver, la «Sibla». Lu ein ils derschaders revegni al clima. Sil Cuolm da Vi hagi ei dau aschi bia sgols da helicopter sco duront ils davos 50 onns ensemen ella Cadi. Ils derschaders han secapescha era dau la bucca dallas pendicularas e dil schef Marcus Weber. Quel vegli baghegiar in «killpark» sper siu Resort Catrina. Aposta per ch’ils ciclists sappien ir cul bike e semazzar. Serrar ni sanar il bogn da Sedrun ei ina caussa ch’ei buca stada clara, perquei ein ils derschaders sursigli ed han cuntinuau cul pei da taglia a Mustér. Encunter Medel ei quei nuot, han ins udiu. Il prenci tscheiver ha saviu ch’ins baghegi enta Medel habitaziuns en scola, els hagien tschun ustrias e quater hotels cun dapli che 100 letgs caulds. Els han tschintschau, discutau e secussegliau ditg e liung tgi che fuss da pender vid la fuortga. Buc enzatgi dils vitgs, era buca dalla regiun, han els sentenziau. La Dertgira nauscha ha discutau aschi ditg tochen ch’els ein revegni ad ina culponta. La «stria», quei seigi la globalisaziun, perquei seigi quella da pender. La finala hagi quella stria globalisaziun bandischau las bialas sentupadas da pli baul, en buna cumpignia. Oz hagi tut quei plaz en in «schmartfone». La grippa chinesa actuala sappi era quella globalisaziun buc impedir ed evitar. Ils derschaders dalla dertgira nauscha ein stai Eugen Monn, Iris Nwachukwu-Casanova e Gionduri Maissen, il prenci tscheiver.