News-Details

Risguard da valeta e substanzia

08.02.2018

DA HANS HUONDER / ANR

Ils 11 da november 2019 vegn la baselgia da s. Martin dalla claustra a Mustér puspei aviarta. Entochen lu vegn igl intern restauraus cumpleinamein. Avon rodund in meins ei la baselgia vegnida serrada e ladinamein han las lavurs entschiet. Il program dalla cumissiun da baghegiar che consista da sis dels ei ambizius. Enteifer struschamein dus onns vegn igl entir intern renovaus tenor las pli novas enconuschientschas e cun risguard cumplein dall’autenticitad e dalla valeta dil baghetg. Attenziun cumpleina vegn ei buca mo dau als altars ni allas picturas el plantschiu su, mobein era a plantschius, bauns, preits e finiastras. «Las lavurs specialas vegnan exequidas d’interpresas cun gronda experientscha sil sectur dalla restauraziun. Biaras lavurs havein nus denton era surdau a menaschis dalla regiun», di igl inschignier da construcziun Andreas Isler ch’ei incumbensaus dalla claustra da Mustér sco menader d’immobilias e projects da construcziun. En quella funcziun eis el era commember
dalla direcziun. Las duas empremas etappas dalla restauraziun dalla baselgia claustrala ein
terminadas, numnadamein la sanaziun dalla fatschada dil sid cun ils clutgers sco era la sanaziun dallas fatschadas digl ost e dil nord. Ils cuosts totals per la restauraziun muntan a 15,5 milliuns francs.

Ils 7 da schaner 2018 ha il davos survetsch divin avon la restauraziun giu liug ella baselgia da s. Martin dalla claustra a Mustér. Exactamein pil di dil patrun-baselgia ils 11 da november 2019 duei la baselgia resplender en nova tarlischur. Entochen lu vegn ella restaurada cumpleinamein. Ils davos dus onns ein las fatschadas externas dil sid, digl ost e dil nord dalla baselgia claustrala a Mustér vegnidas restauradas, leutier ils dus clutgers. Quei ei stau las duas empremas etappas dalla renovaziun che cuoza pli u meins entochen la fin digl onn 2019. La tiarza etappa che ha entschiet avon biebien in meins pertucca igl intern dalla baselgia da s. Martin. Quella vegn suttamessa ad ina restauraziun cumpleina. Igl ei l’emprema da quella dimensiun dapi rodund tschien onns. La restauraziun dils onns 1913 entochen 1926 fuorma lu era la basa per las lavurs che succedan ils proxims 22 meins. Preits, plantschius, orglas, altars e bauns vegnan schubergiai e conservai conform allas lavurs necessarias da restauraziun. Ellas succedan cun risguard e respect dalla renovaziun d’avon tschien onns sut la direcziun da pader Notker Curti sin cussegliaziun da pader Albert Kuhn da Nossadunnaun. Davart las lavurs da restauraziun orientescha la claustra en dus loghens. D’ina vart ei quei il cass el zuler che meina ella Stiva s. Placi cun agid d’ina presentaziun sin finistrel, dall’autra vart ella Sala pintga ch’ei contonschibla naven dalla porta principala. Quella sala vegn endrizzada il mument cun plans e documentaziun. Tenor Andreas Isler ch’ei incumbensaus dalla claustra da Mustér sco menader d’immobilias e projects da construcziun en ina mesa plazza vegn la sala a star a disposiziun als visitaders en rodund in meins.

Lavur intensiva
Dapi biebein in meins vegn ei luvrau intensivamein egl intern dalla baselgia ch’ei vegnida serrada per quei intent. Il sanctuari ei daventaus in plazzal cumplein. Ils bauns e parts dils altars ein allontanai e transportai els luvratoris ed ateliers per la restauraziun. Entginas parts d’altars ein restadas en baselgia, mo vegnidas cuvretgas pil temps ch’ei dat puorla muort las lavurs. Singulas parts dils altars san numnadamein vegnir restauradas directamein en baselgia. Per ch’ei sappi vegnir luvrau en baselgia da cundiziuns adequatas ei vegniu installau in scaldament provisori. Denter las lavurs che procuran per dabia canera e puorla s’audan quellas dil plantschiu. Il mument vegnan las cavas denter las plattas allontanadas. «Las cavas digl entir plantschiu che ston vegnir remplazzadas han ina lunghezia totala da rodund treis kilometers», di Isler ch’ei commember dalla cumissiun da baghegiar ensemen cun quater muntgs ed in ulteriur commember dalla direcziun dalla claustra. Indrezs ch’ein vegni demontai e vegnan buca pli en funcziun en claustra, mo ch’ein tonaton duvrabels, vegnan mess a disposiziun per diever en in auter liug. Aschia il scaldament dils bauns. «Quellas pegnas vegnan surdadas ad in’instituziun caritativa e van ell’Ucraina», di Isler. Ella fasa d’entschatta succedan era lavurs fundamentalas per las installaziuns d’electricitad, cazzola ed aultplidader
che suondan lu en in’ulteriura fasa. Il mument ein rodund 20 persunas da differentas interpresas occupadas en baselgia. «Las lavurs specificas ein vegnidas surdadas ad interpresas specialisadas. Varga la mesadad dallas lavurs ei denton restada ella regiun e sa aschia vegnir exequida d’interpresas da cheu», declara Isler ch’ei possessur d’ina interpresa da planisaziun e cussegliaziun a Winterthur.

Restauraziun ed adattaziun
Quei mument che las lavurs cun immissiuns da puorla ein terminadas succeda la restauraziun dil baghetg da sum entochen dem. «Per che nus sappien entscheiver sisum vegn ei ad esser necessari d’installar in palancau sur l’entira surfatscha. Aschia sa vegnir luvrau il medem mumenten plirs loghens per exempel vid il plantschiu su», di Isler. Denter auter ha ei num schubergiar e restaurar ils maletgs, las stuccaturas ni era renovar las finiastras. Leutier vegnan lavurs da restauraziun vid l’orgla gronda, ina part da quella ei medemamein vegnida demontada. Las lavurs succedan tuttas cun ina clara finamira. «Leu nua ch’igl ei necessari d’intervegnir cun novaziuns tecnicas ni da formaziun duei quei succeder cun retenientscha e respect digl existent. Tonaton duein ins veser tgei ch’ei niev ed auter. Las cumpletaziuns ein da capir sco midadas e svilup vid igl object. Ellas duein esser esteticas ed en lur material adequatas», puntuescha Isler. Denter auter duei l’entrada vegnir concepida cun in niev paravent.