News-Details

In «viva» sin cultura e cuminonza

15.01.2024

Augustin Beeli/FMR

Il president communal René Epp ha fatg venderdis il beinvegni e la geraua da cultura Iris Lombris ha tgamunau tras la sera. Omisdus han mess el center las duas uniuns allas qualas l’occurrenza ei stada dedicada. Meinrad Giger ha fatg la laudaziun per quella che ha retschiert il premi da renconuschientscha. «Il Premi Desertina muossa che nossas autoritads schazegian fetg igl engaschi e la lavur culturala che vegn fatga sin iniziativa privata dils convischins», ha el detg alla fin da siu plaid. La honoraziun detti tschaffen ed anim da cuntinuar en in temps nua che biaras uniuns hagien da sbatter cul diember da commembers per insumma saver exister.

Pign Ballenberg a Disla

Meinrad Giger ha fatg allusiun alla prestaziun dall’Uniun culturala Disla. 16 possessurs da dretgs dil fallun e cascharia han fundau quella 1990. Finamira eis ei stau d’evitar ch’ils objects mondien diltut en decadenza. Oz dumbra l’uniun varga 120 commembers, ed ella porta e mantegn fravgia, pella, cascharia, resgia, fallun, tenscharia ni ferbra. Pli baul fuvi quei nuota enzatgei extraordinari, possedevien gie era biars auters vitgs ed uclauns semeglionts objects, ha gl’oratur rendiu attent. «Special per Disla ei denton ch’ins ei vegnius da mantener, gie schizun restaurar e puspei metter en funcziun divers da quels menaschis el liug d’origin», ha Meinrad Giger detg e resumau ch’ins astgi discuorer d’in pign Ballenberg a Disla. Cunscients dall’ierta e culla mira da mantener objects da mistregn ed artisanadi ein ils da Disla semess ensemen. Meinrad Giger sez s’auda tiels fundaturs.

Per evitar che resgia, mulin, pella e tschels objects svaneschien, ha l’uniun adina puspei fatg lavurs da manteniment. Gl’onn 2005 ei la «Uniun da fallun e cascharia» – aschia senumnava ella lu – sepresentada l’emprema gada alla publicitad al Di svizzer dils mulins. Quell’occurrenza annuala ei semussada sco biala tradiziun dalla sonda suenter Anceinza. Ella ha era dau ulteriur slontsch e motivaziun als da Disla. Daferton ha l’uniun midau num, ella ha saviu aquistar il baghetg dalla resgia e la hetta da tgauras ella vischinonza e midar quella en ina truaisch. Per manischar il mulin ch’ei en possess privat ha l’uniun retschiert in dretg da diever importaus el cudisch funsil. Il president communal ha surdau il Premi Desertina al president dall’Uniun culturala Disla, Valentin Bisquolm . En siu engraziament ha lez rendiu attent allas activitads ed envidau al di dils mulins ch’ei uonn ils 11 da matg 2024.

Segnas e siu chor

La surdada dil siatavel Premi Desertina (mira box) ella halla Cons ha giu in dign embelliment. Dau tempra musicala ha il quartet «Las Musicantas». Giulietta Barenius, Clara Maria, Anna Catrina ed Eva Luisa Scherrer han cantau sut la direcziun da Clau Scherrer. Alla fin ha la Gruppa da teater presentau ina scena ord siu toc «Ina notg fatala» ch’ella presenta proximamein silla tribuna dalla halla Cons.

Aunc avon ha la geraua Iris Lombris denton presentau il Chor baselgia da Segnas sco victur dil premi da promoziun. Linus Maissen ha fatg la laudaziun per quel. En siu plaid ha il convischin da Cuoz remarcau la vart sociala dil chor, el miri buca mo pil cant ecclesiastic, mobein era pil divertiment dil vitg, cun seras famigliaras, salmira, teater e buna cuschina, e la renomada exposiziun d’art dil december.

Dapi 1994 diregia Gion Tenner il chor viril baselgia. Il special ei la rolla dubla ch’il chor ha el vitg. Ina dirigenta, Yvonne Flepp-Venzin , meina dapi 15 onns la part profana. Il Chor baselgia da Segnas exista dapi 1917. Il premi da promoziun ch’il chor retscheiva seigi meritaus, ha il laudatur puntuau. E quei pil suandont motiv: «Segnas cun ses numerus exponents dalla viarva, dil cant e dalla musica ei semidau fetg. Mo gest entras il chor che tgira pliras spartas ha el salvau fetg bia da siu caracter». Il president communal ha silsuenter surdau il premi da renconuschientscha al president dil chor, Edwin Deflorin . Il chor entir ei sepresentaus sin tribuna ed ha engraziau per la honur cun duas canzuns.

Il Premi Desertina

Avon 19 onns, il schaner 2005, ha la vischnaunca da Mustér surdau l’emprema gada ina distincziun per merets sin plaun da cultura ni sport. Iniziant dil Premi Desertina ei Hans Huonder . Gl’onn 2003 ha il posteriur gerau inoltrau al cussegl da vischnaunca in’idea corrispundenta. Quella ha anflau accoglientscha, aschia ch’ins ha scaffiu in regulativ e fundau ina cumissiun. Intent dil Premi Desertina eis ei da honorar persunas, uniuns ed organisaziuns da Mustér ni cun relaziun speciala culla vischnaunca, per lur prestaziuns extraordinarias sil sectur dalla cultura e dil sport. Tenor il reglament consista il Premi Desertina d’in premi da renconuschientscha ed in premi da promoziun. Per omisdus han ins scaffiu mintgamai ina «trofea» unica. Il premi da renconuschientscha ei in signet en fuorma da culla e spirala sin in sochel, quei che duei simbolisar moviment ed activitad sin in ferm funs. Igl ei ina lavur da Regina Giger-Caminada . Il premi da promoziun ha Johannes Just creau cul sujet dalla flomma carschenta, il dretg simbol per in fiug iniziau che duei cuntinuar. Suenter las preparativas ha la vischnaunca surdau 2005 l’emprema gada il Premi Desertina. Pader Ambros Widmer permiert ha retschiert il premi da renconuschientscha ed il snowboardist Sergio Berger quel da promoziun. Suenter quell’emprema ein ulteriuras tschun undraziuns stadas, la davosa il november 2019. Geraua Iris Lombris presidiescha actualmein la cumissiun Premi Desertina. (fmr/abc)